Social return opnemen in EMVI doe je door maatschappelijke waardecreatie als beoordelingscriterium te formuleren in je aanbestedingsdocumenten. Dit omvat concrete afspraken over arbeidsparticipatie, leerwerkplekken en de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een effectieve SROI-aanbesteding vraagt om meetbare doelstellingen, heldere indicatoren en een realistische monitoring. In dit artikel lees je welke vormen van social return je kunt opnemen, hoe je criteria formuleert en welke valkuilen je moet vermijden.
Wat is social return en waarom is het relevant voor EMVI?
Social return on investment (SROI) binnen aanbestedingen verwijst naar de maatschappelijke meerwaarde die een opdrachtnemer creëert naast de reguliere projectuitvoering. Bij EMVI-criteria (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) weegt social return mee als kwaliteitscriterium, waardoor opdrachtgevers niet alleen op prijs selecteren, maar ook op maatschappelijke bijdrage.
De relatie tussen social return en EMVI is direct: opdrachtgevers kunnen social return als subcriterium opnemen in hun gunningsbeslissing. Dit betekent dat inschrijvers punten kunnen scoren door concrete plannen voor maatschappelijke waardecreatie te presenteren. Net als bij andere EMVI-onderdelen geldt hier dat concreetheid en aantoonbaarheid cruciaal zijn. Vage beloftes scoren niet; opdrachtgevers willen lezen wat je precies doet en vanaf wanneer.
In de bouw- en infrasector speelt social return een groeiende rol. Infrastructuurprojecten bieden bij uitstek kansen voor arbeidsparticipatie vanwege de omvang, doorlooptijd en diversiteit aan werkzaamheden. Maatschappelijke waarde in aanbestedingen wordt daarmee een instrument om lokale werkgelegenheid te stimuleren en sociale doelen te realiseren binnen reguliere projectbudgetten.
Welke vormen van social return kun je opnemen in een EMVI-plan?
De gangbare vormen van social return in EMVI-plannen richten zich op arbeidsmarktparticipatie en maatschappelijke bijdragen. Je kunt kiezen uit verschillende categorieën, afhankelijk van de projectkenmerken en de wensen van de opdrachtgever.
Arbeidsparticipatie en leerwerkplekken vormen de meest voorkomende invulling:
- Inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (werkzoekenden, statushouders, mensen met een arbeidsbeperking)
- Creëren van leerwerkplekken voor studenten en zij-instromers
- Stageplaatsen voor mbo- en hbo-opleidingen in de bouw en infra
- Begeleiding naar regulier werk via werkervaringsplekken
Overige maatschappelijke bijdragen kunnen bestaan uit:
- Opdrachten aan sociale ondernemingen
- Lokale inkoop bij mkb-bedrijven
- Kennisoverdracht aan onderwijsinstellingen
- Buurtinitiatieven en maatschappelijke projecten in de omgeving
Bij het selecteren van passende social return-activiteiten is het belangrijk om aan te sluiten bij de projectomvang en -duur. Een kortlopend project biedt minder mogelijkheden voor duurzame arbeidsplaatsing dan een meerjarig infraproject. Maak je keuze projectspecifiek en vermijd standaardteksten. Zoals bij alle EMVI-onderdelen geldt: toon dat je de uitdaging begrijpt en lever maatwerk.
Hoe formuleer je meetbare social return-criteria in je aanbesteding?
Meetbare social return-criteria opstellen vraagt om concrete doelstellingen, heldere indicatoren en een werkbare beoordelingsmethode. Begin met het definiëren van wat je wilt bereiken: gaat het om het aantal arbeidsuren, het aantal geplaatste personen of de doorstroom naar regulier werk?
Richtlijnen voor het formuleren van SROI-eisen in tenders:
- Formuleer doelstellingen in meetbare eenheden (uren, personen, percentages van de aanneemsom)
- Bepaal welke doelgroepen in aanmerking komen en definieer deze eenduidig
- Stel vast hoe en wanneer de voortgang wordt gerapporteerd
- Beschrijf de beoordelingsmethode: hoe worden punten toegekend?
- Maak duidelijk welke bewijslast wordt verwacht (urenstaten, arbeidscontracten, verklaringen)
Een praktische overweging is de haalbaarheid van je criteria. Te ambitieuze eisen leiden tot onrealistische plannen of tot inschrijvers die afhaken. Stem de omvang van de social return-verplichting af op de projectgrootte en de lokale arbeidsmarkt. Controleer vooraf of er voldoende kandidaten beschikbaar zijn via gemeentelijke werkpleinen of sociale werkvoorzieningen.
De beoordelingsmethode moet transparant zijn. Geef aan hoeveel punten social return kan opleveren ten opzichte van andere EMVI-criteria en hoe de weging plaatsvindt. Dit helpt inschrijvers om een realistische inschatting te maken van hun kansen.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij social return in EMVI?
Bij het integreren van social return in EMVI-trajecten maken zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers regelmatig fouten. Deze valkuilen ondermijnen de effectiviteit van social return en leiden tot frustratie aan beide kanten.
Veelvoorkomende fouten bij opdrachtgevers:
- Onduidelijke definities van doelgroepen en activiteiten
- Onrealistische eisen die niet passen bij de projectomvang
- Gebrekkige monitoring, waardoor naleving niet wordt gecontroleerd
- Inconsistentie tussen verschillende aanbestedingsdocumenten
- Te weinig aandacht voor de praktische uitvoerbaarheid
Veelvoorkomende fouten bij opdrachtnemers:
- Te vage of algemene antwoorden zonder concrete invulling
- Onrealistische beloften die niet waargemaakt kunnen worden
- Standaardteksten hergebruiken zonder maatwerk voor het specifieke project
- Administratieve verplichtingen onderschatten
- Te laat beginnen met de voorbereiding van het social return-plan
Een plan zonder meetmomenten is een vage belofte. Maak maatregelen meetbaar en tijdgebonden. Beschrijf niet alleen wat je gaat doen, maar ook hoe je die belofte waarmaakt. Denk aan rapportages of een dashboard voor de opdrachtgever. De lat ligt steeds hoger voor EMVI-plannen; er wordt professionaliteit, specificiteit en creativiteit gevraagd om op kwaliteitscriteria het maximale te scoren.
Hoe helpt Bouwmeesters bij social return in EMVI?
Bouwmeesters ondersteunt opdrachtgevers en opdrachtnemers bij EMVI-trajecten met social-returncomponenten door middel van praktijkgerichte trainingen en advies. De focus ligt op het verbeteren van de samenwerking tussen partijen en het optimaliseren van processen rondom aanbestedingen.
Concrete ondersteuning omvat:
- Trainingen EMVI-plannen schrijven en EMVI-schrijven: next level voor het formuleren van sterke, meetbare plannen
- Advies over het opstellen van realistische en controleerbare social return-criteria
- Begeleiding bij stakeholderafstemming tussen opdrachtgevers, opdrachtnemers en sociale partners
- Procesoptimalisatie voor monitoring en rapportage van social return-verplichtingen
- Incompanytrajecten, afgestemd op de specifieke uitdagingen van jouw organisatie
De trainers van Bouwmeesters zijn vakexperts met jarenlange ervaring bij aannemers, overheden en adviesbureaus. De lesstof is gekoppeld aan praktische voorbeelden en direct inzetbare tools, zodat deelnemers sneller rendement behalen.
Wil je weten hoe je social return effectief integreert in je EMVI-aanpak? Neem contact op met Bouwmeesters voor een vrijblijvend gesprek of bekijk het trainingsaanbod op het gebied van aanbesteden en contracteren.
